{"id":113,"date":"2023-06-29T21:23:29","date_gmt":"2023-06-29T19:23:29","guid":{"rendered":"https:\/\/gifted-taussig.194-163-137-158.plesk.page\/?page_id=113"},"modified":"2023-06-30T11:52:11","modified_gmt":"2023-06-30T09:52:11","slug":"cultura","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/","title":{"rendered":"KULTURA E ARB\u00cbRESH\u00cbVE"},"content":{"rendered":"<section class=\"l-section wpb_row height_huge with_img parallax_ver\"><div class=\"l-section-img\" data-img-width=\"1920\" data-img-height=\"2560\" style=\"background-image: url(https:\/\/wearearbereshe.it\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/IMG_5337-scaled.jpeg);background-repeat: no-repeat;\"><\/div><div class=\"l-section-overlay\" style=\"background:linear-gradient(180deg,#ffffff,rgba(0,0,0,0))\"><\/div><div class=\"l-section-h i-cf\"><div class=\"g-cols vc_row via_grid cols_1 laptops-cols_inherit tablets-cols_inherit mobiles-cols_1 valign_top type_default stacking_default\"><div class=\"wpb_column vc_column_container\"><div class=\"vc_column-inner\"><h2 style=\"text-align: center\" class=\"vc_custom_heading us_custom_90aee8a1\" >Kultura arb\u00ebreshe<\/h2><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section><section class=\"l-section wpb_row height_medium\"><div class=\"l-section-h i-cf\"><div class=\"g-cols vc_row via_grid cols_1 laptops-cols_inherit tablets-cols_inherit mobiles-cols_1 valign_top type_default stacking_default\"><div class=\"wpb_column vc_column_container\"><div class=\"vc_column-inner\"><div class=\"wpb_text_column us_custom_432d3f53\"><div class=\"wpb_wrapper\"><p>Arb\u00ebresh\u00ebt jan\u00eb nj\u00eb minoritet gjuh\u00ebsor dhe kulturor i pranish\u00ebm n\u00eb pjes\u00ebn jugore dhe ishullore t\u00eb Italis\u00eb. Ky komunitet I lasht\u00eb p\u00ebrb\u00ebhet nga rreth 100 mij\u00eb banor\u00eb, t\u00eb quajtur Arb\u00ebria, dhe mes tyre, t\u00eb pakt\u00ebn 80% flasin ose kuptojn\u00eb variantin e tyre vendas t\u00eb arb\u00ebrishtes. Italiano-shqiptar\u00ebt jan\u00eb t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb n\u00eb rajone t\u00eb ndryshme t\u00eb Italis\u00eb: Kampania, Molise, Pulia, Basilikata, Sicilia dhe Kalabria, ku ndodhet edhe komuniteti m\u00eb i madh, me mbi 58 mij\u00eb banor\u00eb.<\/p>\n<p>Nga vendlindja e tyre am\u00eb, arb\u00ebresh\u00ebt, p\u00ebrve\u00e7 gjuh\u00ebs (nj\u00eb mrekulli e v\u00ebrtet\u00eb, po t\u00eb kemi parasysh se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb gjuh\u00eb q\u00eb ka rezistuar p\u00ebr gjasht\u00eb shekuj dhe \u00ebsht\u00eb transmetuar vet\u00ebm gojarisht), ruajn\u00eb edhe nj\u00eb varg t\u00eb t\u00ebr\u00eb fetare, kulturore dhe gastronomik.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Nj\u00eb identitet q\u00eb ende bazohet n\u00eb ritet fetare - shumica e pes\u00ebdhjet\u00eb komuniteteve ende ruajn\u00eb ritin bizantin gjat\u00eb liturgjis\u00eb - zakonet, artin dhe gastronomin\u00eb, t\u00eb transmetuara me xhelozi brez pas brezi. Shqiptar\u00ebt e Italis\u00eb jan\u00eb, pra, pjes\u00eb e asaj trash\u00ebgimie t\u00eb pasur t\u00eb diversitetit gjuh\u00ebsor dhe kulturor t\u00eb pranish\u00ebm n\u00eb vendin ton\u00eb, t\u00eb mbrojtur nga vet\u00eb Kushtetuta, si\u00e7 parashikohet n\u00eb nenin 6, dhe nga ligji i vitit 1999, i cili e njeh shqipen nd\u00ebr gjuh\u00ebt p\u00ebr t'u vler\u00ebsuar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga karakteristikat e ve\u00e7anta t\u00eb k\u00ebsaj gjuhe \u00ebsht\u00eb mungesa e fjal\u00ebve p\u00ebr em\u00ebrtimin e koncepteve abstrakte, t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuara gjat\u00eb shekujve me perifraz\u00eb ose huazime nga gjuha italiane ose greqizmat. T\u00eb folmet arb\u00ebreshe, duke ruajtur tipare t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta n\u00eb struktur\u00ebn e tyre fonetike, morfosintaksore dhe leksikore, sh\u00ebnojn\u00eb ndryshime t\u00eb konsiderueshme nga vendi n\u00eb vend. Gjuha shqipe n\u00eb Itali mbrohet me ligjin nr. 482 n\u00eb mbrojtje t\u00eb pakicave gjuh\u00ebsore historike.<\/p>\n<p class=\" translation-block\">Gjuha e folur nga arb\u00ebresh\u00ebt \u00ebsht\u00eb arb\u00ebrishtja, nj\u00eb varietet i lasht\u00eb i Tosk\u00ebrishtes (Tosk\u00eb), nj\u00eb dialekt jugor i shqipes. N\u00eb disa qendra p\u00ebrzihet me lakimet e marra nga Ghego (geg\u00eb), dialekti i folur n\u00eb veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, me greqishten e vjet\u00ebr dhe me ndikime nga dialektet jugore t\u00eb Italis\u00eb q\u00eb u zhvilluan gjat\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb tyre n\u00eb k\u00ebto zona. Gjuha arb\u00ebreshe \u00ebsht\u00eb, n\u00eb fakt, nj\u00eb ishull i v\u00ebrtet\u00eb gjuh\u00ebsor i tradit\u00ebs, q\u00eb ka trasmetuar vlerat e saj gjuh\u00ebsore, kulturore dhe fetare nd\u00ebr shekuj.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Aglomeracionet e p\u00ebrhapura urbane t\u00eb vendeve shqipfol\u00ebse u krijuan sipas dispozitave mbret\u00ebrore t\u00eb Filipit t\u00eb II-t\u00eb, t\u00eb nd\u00ebrthurura me rregullat zakonore n\u00eb modelin social t\u00eb familjes s\u00eb zgjeruar. Qytetet policentrike, t\u00eb lindura sipas nevojave shekullore t\u00eb familjes shqiptare, karakterizoheshin nga aglomerate t\u00eb p\u00ebrb\u00ebra nga dy ose m\u00eb shum\u00eb familje, p\u00ebrgjith\u00ebsisht dy v\u00ebllez\u00ebr me gra, f\u00ebmij\u00eb dhe prind\u00ebr.<\/p>\n<p>Aglomeracionet e p\u00ebrhapura urbane t\u00eb vendeve shqipfol\u00ebse u krijuan sipas dispozitave mbret\u00ebrore t\u00eb Filipit t\u00eb II-t\u00eb, t\u00eb nd\u00ebrthurura me rregullat zakonore n\u00eb modelin social t\u00eb familjes s\u00eb zgjeruar.<\/p>\n<p>K\u00ebto nj\u00ebsi formuan at\u00eb familje t\u00eb madhe q\u00eb mbetet e identifikueshme edhe sot n\u00eb trev\u00ebn historike t\u00eb Arb\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Kur arb\u00ebresh\u00ebt, t\u00eb organizuar k\u00ebshtu, mb\u00ebrrit\u00ebn n\u00eb Itali, u vendos\u00ebn pran\u00eb kishave apo ikonave famullitare, sepse i lidhnin tre element\u00eb karakterizues: gjuha, zakonet dhe feja e ritit bizantin grek. <\/strong><\/p>\n<p>Komunitetet kan\u00eb mundur t\u00eb mbajn\u00eb gjall\u00eb gjuh\u00ebn, kultin e mikpritjes, zakonet dhe traditat, si dhe kuzhin\u00ebn dhe gastronomin\u00eb e trash\u00ebguar me dashuri dhe pasion.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/section>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"La cultura Arb\u00ebresh\u00ebGli\u00a0Arb\u00ebresh\u00eb sono una minoranza linguistica e culturale presente nella parte meridionale e insulare d\u2019Italia. Di questa antica collettivit\u00e0, detta\u00a0Arberia, fanno parte circa 100mila persone e tra questi, almeno l&#8217;80%, parla o comprende la propria variante locale dell&#8217;Arb\u00ebresh,\u00a0la lingua del gruppo. Gli italo-albanesi sono dispersi a macchia di leopardo in diverse regioni: Campania, Molise,...","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-113","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v22.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Cultura - We Are Arbereshe<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"sq_AL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Cultura - We Are Arbereshe\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"We Are Arbereshe\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/wearearbereshe\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-06-30T09:52:11+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuta\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/\",\"url\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/\",\"name\":\"Cultura - We Are Arbereshe\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-06-29T19:23:29+00:00\",\"dateModified\":\"2023-06-30T09:52:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"sq\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Cultura\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#website\",\"url\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/\",\"name\":\"We Are Arbereshe\",\"description\":\"minoranza etnolinguistica storicamente stanziata in Italia meridionale e insulare\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"sq\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#organization\",\"name\":\"We Are Arbereshe\",\"url\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"sq\",\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/gifted-taussig.194-163-137-158.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/logo_arbereshe.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/gifted-taussig.194-163-137-158.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/logo_arbereshe.png\",\"width\":602,\"height\":323,\"caption\":\"We Are Arbereshe\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/wearearbereshe.it\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/wearearbereshe\",\"https:\/\/www.instagram.com\/wearearbereshe\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Cultura - We Are Arbereshe","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/","og_locale":"sq_AL","og_type":"article","og_title":"Cultura - We Are Arbereshe","og_url":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/","og_site_name":"We Are Arbereshe","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/wearearbereshe","article_modified_time":"2023-06-30T09:52:11+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minuta"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/","url":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/","name":"Cultura - We Are Arbereshe","isPartOf":{"@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#website"},"datePublished":"2023-06-29T19:23:29+00:00","dateModified":"2023-06-30T09:52:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/#breadcrumb"},"inLanguage":"sq","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/cultura\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/wearearbereshe.it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Cultura"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#website","url":"https:\/\/wearearbereshe.it\/","name":"We Are Arbereshe","description":"minoranza etnolinguistica storicamente stanziata in Italia meridionale e insulare","publisher":{"@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/wearearbereshe.it\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"sq"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#organization","name":"We Are Arbereshe","url":"https:\/\/wearearbereshe.it\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"sq","@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/gifted-taussig.194-163-137-158.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/logo_arbereshe.png","contentUrl":"https:\/\/gifted-taussig.194-163-137-158.plesk.page\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/logo_arbereshe.png","width":602,"height":323,"caption":"We Are Arbereshe"},"image":{"@id":"https:\/\/wearearbereshe.it\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/wearearbereshe","https:\/\/www.instagram.com\/wearearbereshe\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=113"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":283,"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/113\/revisions\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wearearbereshe.it\/alb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}