“We are ARBËRESHË” Projekti “Ne jemi ARBËRESHË” është një udhëtim historik në ndryshimet kulturore, ekonomike dhe sociale që kanë prekur komunitetet arbëreshë të Bazilikatës, të cilët kanë ruajtur identitetin dhe traditën e shqiptarëve të Italisë, një pakicë etnolinguistike e vendosur historikisht në jug të Italisë dhe në ishujt italianë, gjithashtu edhe në territore të tjera të pellgut euro-mesdhetar.

KOMUNITETET ARBËRESHË TË BASILIKATËS

PARTNERË NDËRKOMBËTARË

Kultura arbëreshe

Arbëreshët, pra shqiptarët e Italisë, përfaqësojnë një nga grupet etnike më të mëdha në vendin tonë. Për shekuj me radhë, ky komunitet, i pranishëm mbi të gjitha në jug të Italisë, ka mundur të ruajë vecoriët e tij: nga gjuha te ritet fetare, nga artet tek gastronomia.
Vetë presidenti Mattarella, duke kujtuar heroin kombëtar shqiptar Gjergj Kastriot Skënderbeun, i vlerësoi arbëreshët si “shembull integrimi dhe mikpritje”.

L’ARBËRISHT

Gjuha e folur nga arbëreshët është arbërishtja, një varietet i lashtë i toskërishtes (toskë), dialekt jugor i shqipes. Në disa qendra ajo përzihet me lakimet e marra nga Ghego (gegë), dialekti i folur në veri të Shqipërisë, me greqishten e vjetër dhe gjthashtu me kontaminimet nga dialektet jugore të Italisë që u zhvilluan gjatë qëndrimit në këto zona. Gjuha arbëreshe është një ishull i vërtetë gjuhësor i traditës së lashtë, që ka lejuar që trashëgimia kulturore, fetare dhe gjuhësore të përcillet ndër shekuj. Të folmet arbëreshe, duke ruajtur tipare të përbashkëta në strukturën e tyre fonetike, morfosintaksore dhe leksikore, dëshmojnë për ndryshimet e konsiderueshme që kanë ndodhur nga vendi në vend. Një nga karakteristikat e veçanta të kësaj gjuhe është mungesa e fjalëve për emërtimin e koncepteve abstrakte, të zëvendësuara gjatë shekujve me perifraza ose huazime nga gjuha italiane apo greke.

Komunitetet arbëreshe kanë ruajtur një trashëgimi unike kulturore

Të ardhur nga Shqipëria, ata u vendosën në Itali pas vdekjes së Heroit Kombëtar Shqiptar SKËNDERBEU dhe pushtimit progresiv të Shqipërisë nga TURQËT OSMANË.

Njohuritë, shijet dhe vlerat e ushqimit janë të lidhura ngushtë me elementin kulturor dhe tradicional të fshatrave arbëreshe të Bazilikatës.

Ushqimi, me ritualet dhe kodet e tij simbolike, përbën një element identifikimi social-kulturor në të cilin perceptohet marrëdhënia delikate mes njeriut dhe mjedisit ku ai jeton. Pjatat tipike janë një zgjatim i burimeve ushqimore lokale që tregojnë se si popullsia i ka përdorur ato për të kënaqur nevojat dhe se si ka evoluar stili i të ngrënit me kalimin e kohës.

Shkarkoni lojën “WeAreArbëreshë”

krijoni me ne historinë e komuniteteve arbëreshe të Bazilikatës!